Autor: Roy (roy@divx.pl)

Zgrywanie materiału video z wykorzystaniem Virtualdub


Po uruchomieniu programu w menu "File" należy wybrać pozycję "Capture AVI".


Konfiguracja programu

Menu Audio

Wybieramy opcję "Compression" (klawisz A). Ustawiamy format: PCM, Atrybuty: 44100kHz bitów; stereo/mono, zależnie od źródła dźwięku.

W oknie "Volume meter" możemy sprawdzić jak ustawiony jest poziom sygnału wejściowego. Suwak "Volume" dobrze jest ustawić na 3 lub 4 kreskę od prawej. Zapobiegnie to przesterowaniu dźwięku i jego zniekształceniom.

Menu Video

W menu "Video" wybieramy opcję "Format". Okno które pojawi się będzie zależało od rodzaju karty video której użyjemy do przechwytywania.

W związku z tym można podać tylko ogólne zasady.
W oknie tym ustawia się dwa elementy:
- wymiar obrazu, tj. rozdzielczość
- format obrazu, tj. format koloru obrazu
Rozdzielczość w jakiej można zgrywać film zależy nie tylko od samej karty przechwytującej, ale też od wydajności innych urządzeń wykorzystywanych w tym procesie, a przede wszystkim dysku twardego. Zasadą jest, że niezależnie od źródła materiał należy zgrywać w najwyższej możliwej rozdzielczości. Należy tak uczynić nawet jeżeli docelową rozdzielczością jest 384x288 lub 352x288, jak również kiedy źródłem sygnału jest kaseta VHS. Przyjmuje się, że materiał z taką rozdzielczością odpowiada jakością VHS. Nie należy jednak zgrywać w takiej rozdzielczości chyba, że karta przechwytywań nie pozwala na zgrywanie z większą. Materiał video zapisany np. na VHS jest zapisany z przeplotem. Oznacza to, że składa się z dwóch pól. Jedno pole składa się z linii parzystych, rysowanych poziomo na ekranie telewizora drugie pole z linii nieparzystych. Oba te pola są wyświetlane naprzemiennie. Dopiero złożenie obu tych pól daje pełną klatkę. Taka metoda ma swoje uzasadnienie historyczne. Z początku rozwoju telewizji fosfor stosowany w kineskopach ówczesnych telewizorów nie wygasał dostatecznie szybko po jego wzbudzeniu aby można było odświeżać obraz z częstotliwością 25 klatek na sekundę. Stąd zastosowano metodę wzbudzania naprzemiennie linii parzystych i nieparzystych poziomach rysowanych na ekranie. Obecnie nie istnieje już ten powód, ale jest to nadal wykorzystywane obecnie w celu zapewnienia płynności ruchów wyświetlanych obrazów.

Przechwytując materiał video należy zapisać informacje zawarte w obu polach. Jest to możliwe przy rozdzielczościach zgrywania większych niż 288 linii w poziomie. Zgrywając materiał z rozdzielczością 384x288 lub mniejszą zapisujemy tylko informację zawartą tylko w jednym polu, a więc połowę informacji potrzebnej do stworzenia pełnej klatki filmu. Dlatego materiał zgrywany w tej rozdzielczości będzie wyglądał niezbyt dobrze i nie zapewni właściwej jakości końcowej. Taką jakość zapewni natomiast zgrywanie w wyższych rozdzielczościach. Najlepszą oczywiście jest maksymalna tj. 768x576, ale wystarczają już mniejsze np. 640x480. Jeśli karta nie pozwala na płynne przechwytywanie w takich rozdzielczościach można poprzestać np. na 384x576. Jeśli takiej rozdzielczości nie udostępnia bezpośrednio karta video w tym oknie, można ją ustawić w Virtualdub w menu "Video/Set Custom Format".

Wybierając format koloru w jakim będzie zgrywany materiał również należy kierować się jakością jaką oferuje dany format. Najlepszy jest oczywiście 24 bit RGB. Nie każda karta jednak udostępnia w ogóle kolory RGB. Niektóre oferują tylko format koloru YUV. Format ten sam w sobie zawiera już kompresję obrazu. Z nich najlepszą jakość oferuje YUY2.

Opcja "Source" (klawisz S) pozwala zazwyczaj wybrać źródło sygnału z którego pochodzi materiał np. tuner, composite, SVideo. Należy odpowiednio wybrać źródło zależnie od urządzenia i połączeń z którego pochodzi materiał.

Ustawia się tutaj również standard formatu Video, tutaj zawsze ustawiamy "PAL BD".
Zazwyczaj dostępne jest również sterowanie opcjami samego obrazu: jasność, kontrast, nasycenie kolorów itd. Opcje te można pozostawić przy domyślnych ustawieniach. Jeżeli jednak zgrywany materiał zawiera dużo szumów, można podnieść nieznacznie jasność obrazu, o około 5% . Później przy kompresji do docelowego formatu za pomocą odpowiedniego filtru należy ją odpowiednio zmniejszyć. Operacja ta pozwoli częściowo zamaskować szumy widoczne na obrazie.

Ostatnią opcją którą można jeszcze ustawić jest "Compression".

Program Virtualdub umożliwia kompresję w dwóch trybach standardowym (Compresion compatibility) i własnym wewnętrznym (Compression). Tylko ten drugi umożliwia ominięcie bariery 2 lub 4GB dla FAT 16 lub 32. Dlatego zawsze należy zgrywać używając wewnętrznego trybu. Opcja "Compression" umożliwia ustalenie jakiego kodeka użyjemy do kompresji materiału video podczas zgrywania. Oczywiście wcześniej musimy taki kodek zainstalować. Może to być Huffyuv, MJPEG itd. To jakiego kodeka będziemy mogli użyć zależy też od formatu koloru jaki wybraliśmy poprzednio. Niektóre kodeki mogą bowiem przyjmować na wejściu materiał tylko w określonym formacie koloru. Dlatego jeśli po otwarciu okna "Compression" z wyborem kodeka, nie znajdziemy tego w którym zamierzamy zgrywać materiał video, należy zmienić format koloru.
Godne uwagi są dwa kodeki programowe, jeśli karta video nie ma własnego którego wspomagałaby sprzętowo, są to: Huffyuv i PICVideo Motion MJPEG.
Kodek PICVideo Motion MJPEG umożliwia elastyczny dobór poziomu kompresji zależnie od możliwości komputera i naszych wymagań.

W najnowszej edycji kodeka mamy możliwość ustawienia stopnia kompresji za pomocą suwaka, przesuwając go w lewo, do wartości 1 (większy stopień kompresji, gorsza jakość) lub prawo do wartości 20 (mniejszy stopień kompresji, lepsza jakość). Jeśli chcemy mieć większy wpływ na proces kompresji należy kliknąć na przycisk "Advanced". Ukażą się wówczas dodatkowe opcje:
- zaznaczając opcję "Force YUY2 Output", spowodujemy że kolor będzie zawsze zakodowany; w formacie YUY2, jeśli pozostawimy niezaznaczone będzie zakodowany tak jak wybraliśmy w oknie "Format", najczęściej RGB24.
- zaznaczając okno "2 Fields If More Then", możemy wybrać od jakiej wielkości rozdzielczości będzie dokonywane przechwytywanie z przeplotem. Maksymalną wartością jaką powinniśmy wpisać jest 288. Oznacza to, że jeśli ustawimy rozdzielczość przechwytywania większą niż 288 w poziomie (np. 640x480), będą przechwytywane oba pola. Poniżej tej rozdzielczości tylko jedno.
-pola "Luminance.." i "Chrominance Quality", określają jakość z jaką powinien być zapisany sygnał określający jasność i kolor obrazu. Wartość 0 oznacza wartość najlepszą. Ma to bezpośredni wpływ na wielkości pliku AVI który otrzymamy.
- Podobnie jest z parametrem "Subsampling", określa on ile bitów ma być przeznaczonych na sygnał jasności a ile koloru. Wartość 1/1/1 oznacza, że sygnał jasności i oba sygnały koloru otrzymają taką samą ilość bitów. Wartość 4/2/2 i 4/1/1 oznaczają że więcej bitów zostanie przeznaczonych na zapis sygnału luminacji, konkretnie 4 lub 2 razy więcej, niż na zapis kolorów. Oznacza to tym samym że mniej miejsca zabierze plik avi. Opiera się to na właściwości ludzkiego wzroku który bardziej wrażliwy jest na zmiany w jasności obiektu niż zmiany jego barwy. W związku z czym można ograniczyć ilość informacji potrzebnej do zapisu kolorów bez szkody do pewnego stopnia dla efektu końcowego.

W menu "Video" program umożliwia ustawienie wielu innych opcji m.in. croppingu, redukcji szumów. Należy jednak nie korzystać z nich na tym etapie, lecz pozostawić to do kompresji do docelowego formatu. Włączenie ich teraz może spowodować niepożądane efekty, np. większa ilość gubionych klatek.


Menu Capture

W menu Capture opcja Settings:

- W okno "Frame rate" wpisujemy 25, czyli 25 klatek na sekundę
- Zaznaczamy opcje "Capture audio" i "Wait for OK to capture". Pierwsza oznacza że wraz z obrazem będzie zapisywany dźwięk. Druga, że przechwytywanie rozpocznie się dopiero po kliknięciu w odrębnym oknie.
W sekcji "Abort options" ustawiamy jakie nasze działanie przerwie proces zgrywania. Warto tutaj zaznaczyć "Abort hotkey/None" i "Abort on left mouse button". Oznaczają one że proces ten przerwie tylko kliknięcie lewym klawiszem myszki. Uchroni to nas przed przerwaniem procesu zgrywania poprzez przypadkowe naciśnięcie klawisza klawiatury.
W sekcji "Advanced" warto zmienić wartość "Video buffer" limit na większy niż domyślny. Można bezpiecznie wpisać nawet 1000. Opcja ta oznacza ile bufforów o określonej wielkości program utworzy w pamięci operacyjnej komputera na przechowywanie informacji podczas zgrywania. Oczywiście im większa liczba tym prawdopodobieństwo opuszczania klatek mniejsze. Faktyczna ilość buforów zostanie dobrana przez program na podstawie wolnej ilości pamięci RAM w komputerze. Wartość ta określa maksymalną ilość tych buforów.
Należy również zaznaczyć "Lock video stream to audio". Opcja ta pozwoli na zachowanie synchronizacji obrazu i dźwięku kiedy opuszczane są klatki.
Opcja "Drop % limit" oznacza w którym momencie program ma automatycznie zaprzestać zgrywania, kiedy liczba opuszczonych klatek przekroczy określony procent ogólnej liczby już przechwyconych. Wartością domyślną jest tutaj 10%, można pozostawić ją nie zmienioną, albo zmniejszyć.
Opcja; Preferences w menu Capture:

- "Defult capture file" pozwala ustalić gdzie będzie domyślnie zapisywany pliki video
- "Opcje Save current..." pozwalają na zapisanie jako domyślnych ustawień dokonanych poprzednio co do ustawień przechwytywania.

Opcja "Capture drives" pozwala na określenia na których dyskach i partycjach będzie zapisywany plik AVI. Klikając na "Add spill drive" dodajemy kolejną pozycje do tej listy. Konkretny dysk lub partycję ustalamy klikając w oknie na kolumnie "Path" i wpisując odpowiednie oznaczenie dysku lub partycji np. d:, g: itd. W ten sposób możemy ustalić kilka dysków lub partycji. U dołu możemy określić wielkość minimalną i maksymalną pliku na jaką będzie dzielony film. Najlepiej jest pozostawić domyślne ustawienia.

Aby uaktywnić opcję dzielenia pliku na kilka części i tym samym ominąć barierę 2GB/4GB musimy zaznaczyć w menu "Capture" opcję "Enable multisegment capture".

Aby rozpocząć zgrywanie materiału video należy kliknąć w menu "Capture" na "Capture video" (lub na klawiaturze F6). Po pewnym momencie pojawi się okno w którym podana zostanie informacja ile zostało utworzonych buforów dla dla obrazu i dźwięku. Klikając na OK w tym oknie uruchamiamy zgrywanie.